Τα επιτόκια βρίσκονται στον πυρήνα τόσο της τραπεζικής για ιδιώτες όσο και της τραπεζικής για επιχειρήσεις στην Κύπρο, επηρεάζοντας τα πάντα, από το πόσα κερδίζεις στις αποταμιεύσεις σου μέχρι το πόσα θα αποπληρώσεις για ένα δάνειο. Είτε ανοίγεις τον πρώτο σου τραπεζικό λογαριασμό είτε προσπαθείς να κατανοήσεις γιατί οι δόσεις του δανείου σου αλλάζουν με την πάροδο του χρόνου, η γνώση του τρόπου λειτουργίας των επιτοκίων και των παραγόντων που τα καθορίζουν στην κυπριακή αγορά, μπορεί να σου επιτρέψει να κάνεις πιο έξυπνες οικονομικές επιλογές.
Σε αυτόν τον οδηγό, θα εξηγήσουμε τι είναι τα επιτόκια, πώς λειτουργούν και τους κύριους τύπους που θα συναντήσεις όταν δανείζεσαι ή αποταμιεύεις.
Τι είναι το επιτόκιο:
Το επιτόκιο είναι ο οφειλόμενος τόκος, εκφρασμένος ως ποσοστό του κεφαλαίου που δανείστηκε ή κατατέθηκε. Η διαφορά με τους τόκους είναι ότι ο τόκος είναι το ποσό και το επιτόκιο είναι το ποσοστό.
Ποια είναι τα κύρια στοιχεία του επιτοκίου;
Τα επιτόκια αποτελούνται από διάφορα βασικά στοιχεία που καθορίζουν πόσα κερδίζετε ή πληρώνετε με την πάροδο του χρόνου.
Τα πιο ουσιώδη συστατικά περιλαμβάνουν:
- Κύριο ποσό: Το αρχικό ποσό που δανείστηκε ή κατατέθηκε.
- Ποσοστό επιτοκίου: Η αναλογία που εφαρμόζεται στο κύριο ποσό.
- Χρονική περίοδος: Η διάρκεια για την οποία χρεώνεται ή καταβάλλεται το επιτόκιο.
Επιπλέον παράγοντες μπορεί να επηρεάσουν το τελικό επιτόκιο, όπως η συχνότητα ανατοκισμού του επιτοκίου και τυχόν πρόσθετες χρεώσεις ή περιθώρια που εφαρμόζουν οι τράπεζες στην Κύπρο για να αντικατοπτρίζουν το ρίσκο δανεισμού.
Πώς λειτουργεί το επιτόκιο;
Το επιτόκιο καθορίζει πώς αυξάνονται τα χρήματα στις καταθέσεις σου ή πόσο κοστίζει να δανειστείς με την πάροδο του χρόνου. Όταν δανείζεσαι από μια τράπεζα, το επιτόκιο καθορίζει το επιπλέον ποσό που πρέπει να επιστρέψεις πέρα από το κεφάλαιο. Για τους αποταμιευτές, ορίζει πόσο εισόδημα αποκομίζουν από τις καταθέσεις.
Οι τράπεζες στην Κύπρο προσαρμόζουν τα επιτόκια βάσει διαφόρων παραγόντων, όπως ο πληθωρισμός, οι πολιτικές της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και η ζήτηση της αγοράς για πιστώσεις. Τα υψηλότερα επιτόκια γενικά καθιστούν τους δανεισμούς πιο ακριβούς, αλλά ανταμείβουν τους αποταμιευτές με μεγαλύτερες αποδόσεις, ενώ τα χαμηλότερα επιτόκια ενθαρρύνουν τις δαπάνες και τις επενδύσεις, αλλά μειώνουν το εισόδημα από τις αποταμιεύσεις.
Τι είναι Συνολικό Ετήσιο Πραγματικό Επιτόκιο (ΣΕΠΕ);
Το Συνολικό Ετήσιο Πραγματικό Επιτόκιο (ΣΕΠΕ) είναι ο ετήσιος τόκος που χρεώνεται για ένα δάνειο ή κερδίζεται με κατάθεση και περιλαμβάνει τόσο τόκους όσο και τέλη ή χρεώσεις. Οι καταναλωτές μπορούν να χρησιμοποιήσουν το ΣΕΠΕ για να συγκρίνουν προϊόντα μεταξύ διαφορετικών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, καθώς υπολογίζεται με σταθερό τρόπο και προστατεύει τους καταναλωτές από παραπλανητικές διαφημίσεις. Συγκεκριμένα, ένα προϊόν δανείου που διαφημίζεται με χαμηλότερο επιτόκιο μπορεί να έχει υψηλότερο ΣΕΠΕ από ένα προϊόν δανείου με υψηλότερο επιτόκιο λόγω υψηλότερων συνολικών προμηθειών.
Ο πιο κάτω πίνακας είναι ενδεικτικός για αυτό, αφού συγκρίνει δύο δάνεια με διαφορετικά επιτόκια και τέλη/χρεώσεις.
| Δάνειο A | Δάνειο Β | |
| Ποσό | €100,000 | €100,000 |
| Χρόνος αποπληρωμής | 10 χρόνια | 10 χρόνια |
| Επιτόκιο | 4% | 4,15% |
| Επιπρόσθετα τέλη/χρεώσεις | €1.250 | €0 |
| ΣΕΠΕ | 4,28% | 4,15% |
Αυτός ο πίνακας είναι μόνο για ενημερωτικούς σκοπούς.
Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν τις αλλαγές στα επιτόκια στην Κύπρο;
Αρκετά βασικά στοιχεία διαμορφώνουν τον τρόπο με τον οποίο κινούνται τα επιτόκια στην Κύπρο, αντανακλώντας τόσο τις τοπικές όσο και τις παγκόσμιες χρηματοοικονομικές δυναμικές:
- Νομισματική Πολιτική: Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) παίζει κεντρικό ρόλο ορίζοντας τα βασικά επιτόκια για ολόκληρη τη ζώνη του ευρώ. Οι αποφάσεις για αυξήσεις ή μειώσεις επιτοκίων, καθώς και διάφορες πολιτικές, επηρεάζουν άμεσα το κόστος δανεισμού στην Κύπρο.
- Επίπεδα Πληθωρισμού: Η αύξηση του πληθωρισμού συνήθως οδηγεί σε ψηλότερα επιτόκια, καθώς οι υπεύθυνοι πολιτικής προσπαθούν να περιορίσουν την αύξηση των τιμών, ενώ ο χαμηλότερος πληθωρισμός μπορεί να υποστηρίξει μειώσεις επιτοκίων για την ενίσχυση της κατανάλωσης.
- Οικονομική Ανάπτυξη: Η ισχυρή οικονομική απόδοση μπορεί να αυξήσει τη δραστηριότητα δανεισμού, οδηγώντας τις τράπεζες σε αναπροσαρμογή των επιτοκίων προς τα πάνω. Αντίθετα, η πιο αργή ανάπτυξη συνήθως οδηγεί σε πιο επιεικείς όρους δανεισμού.
- Ρευστότητα Τράπεζας και Κόστος Χρηματοδότησης: Οι τοπικές τράπεζες αναθεωρούν τακτικά τα βασικά τους επιτόκια ανάλογα με τις εισροές καταθέσεων, το κόστος χρηματοδότησης και την πρόσβαση σε ρευστότητα. Η ικανότητα μιας τράπεζας να αντλεί κεφάλαια αποτελεσματικά επηρεάζει το ποσό που χρεώνει στους δανειολήπτες.
- Ανταγωνισμός στην Αγορά: Οι τιμές που προσφέρονται από ανταγωνιστικές τράπεζες επηρεάζουν επίσης την τιμολόγηση.
Ποιοι είναι οι τύποι επιτοκίων στην Κύπρο;
Οι τράπεζες στην Κύπρο εφαρμόζουν διαφορετικά είδη επιτοκίων ανάλογα με το προϊόν ή την χρηματοοικονομική υπηρεσία που προσφέρεται.
1. Αποταμιευτικός Λογαριασμός
Οι Αποταμιευτικοί Λογαριασμοί αποδίδουν τόκο στο κεφάλαιο που έχει κατατεθεί, συνήθως σε χαμηλότερο, αλλά ευέλικτο επιτόκιο. Αυτά τα επιτόκια συχνά είναι μεταβλητά, πράγμα που σημαίνει ότι μπορούν να αλλάξουν. Δεδομένου ότι οι Αποταμιευτικοί Λογαριασμοί επιτρέπουν εύκολη πρόσβαση στα χρήματα, συνήθως προσφέρουν χαμηλότερες αποδόσεις σε σύγκριση με τους Λογαριασμούς Προθεσμιακών Καταθέσεων.
2. Λογαριασμός Προθεσμιακής Κατάθεσης
Οι Λογαριασμοί Προθεσμιακών Καταθέσεων παρέχουν υψηλότερα επιτόκια για προκαθορισμένο χρονικό διάστημα, όπως 3, 6 ή 12 μήνες. Σε αντάλλαγμα για το «κλείδωμα» των χρημάτων τους, οι καταθέτες επωφελούνται από σταθερές αποδόσεις που προστατεύονται από διακυμάνσεις των επιτοκίων κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου.
3. Δάνεια
Τα επιτόκια δανείων καθορίζουν πόσο πληρώνουν οι δανειολήπτες για χρηματοδοτικά προϊόντα όπως προσωπικά δάνεια, δάνεια αυτοκινήτου ή στεγαστικά δάνεια. Αυτά τα επιτόκια μπορεί να είναι μεταβλητά, κινούμενα σε συνάρτηση με το επιτόκιο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας ή της βασικής πολιτικής της τράπεζας για τα επιτόκια, ή σταθερά, παραμένοντας αμετάβλητα για ορισμένο χρονικό διάστημα.
4. Βασικό Επιτόκιο της Τράπεζας
Κάθε τράπεζα στην Κύπρο καθορίζει το δικό της βασικό επιτόκιο, το οποίο λειτουργεί ως σημείο αναφοράς για τον καθορισμό των επιτοκίων δανεισμού σε διάφορα προϊόντα. Αυτά τα βασικά επιτόκια αντικατοπτρίζουν το κόστος των κεφαλαίων, τη ρευστότητα και το ρίσκο της αγοράς και συχνά κινούνται παράλληλα με τις προσαρμογές του Euribor και του επιτοκίου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.
Για περισσότερες πληροφορίες δες τα Βασικά Επιτόκια και τους Ορισμούς Επιτοκίων: Σε ισχύ από 24/02/2020 / Σε ισχύ πριν από τις 24/02/2020, καθώς και τα Επιτόκια για Ιδιώτες της Ancoria Bank.
Ποιες είναι οι διαφορές μεταξύ σταθερού και κυμαινόμενου επιτοκίου;
Μια κατάθεση ή ένα δάνειο σταθερού επιτοκίου είναι όταν το επιτόκιο παραμένει αμετάβλητο κατά τη διάρκεια ζωής της κατάθεσης ή του δανείου. Το μεταβλητό επιτόκιο εφαρμόζεται πιο συχνά στα δάνεια και είναι όταν το επιτόκιο κυμαίνεται κατά τη διάρκεια της ζωής του δανείου με βάση έναν υποκείμενο δείκτη ή δείκτη αναφοράς που αλλάζει περιοδικά. Με δάνειο σταθερού επιτοκίου οι μηνιαίες πληρωμές είναι σταθερές ενώ με δάνειο κυμαινόμενου επιτοκίου οι μηνιαίες πληρωμές ποικίλλουν. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να αυξηθεί ή να μειωθεί ανάλογα με τον τρόπο με τον οποίο ο υποκείμενος δείκτης ή ο δείκτης αναφοράς επηρεάζεται από την αγορά και από διάφορους οικονομικούς ή άλλους παράγοντες.
| Χαρακτηριστικό | Κυμαινόμενο Επιτόκιο | Σταθερό Επιτόκιο |
| Σταθερότητα πληρωμών | Μπορεί να αλλάξει κατά τη διάρκεια του δανείου | Παραμένει σταθερό για καθορισμένη διάρκεια |
| Υπέρ | Χαμηλότερο αρχικό κόστος, μπορεί να μειωθεί | Προβλεψιμότητα, ευκολότερος προϋπολογισμός |
| Κατά | Οι πληρωμές μπορεί να αυξηθούν | Αρχικά ψηλότερα επιτόκια, έλλειψη ευελιξίας |
Η επιλογή μεταξύ κυμαινόμενου και σταθερού επιτοκίου εξαρτάται από την ανεκτικότητα στον κίνδυνο και την οικονομική σου κατάσταση: τα κυμαινόμενα επιτόκια μπορεί να προσφέρουν βραχυπρόθεσμη οικονομία, ενώ τα σταθερά επιτόκια παρέχουν ηρεμία κατά τη διάρκεια της σταθερής περιόδου.
Πώς τα επιτόκια επηρεάζουν τον δανεισμό και την αποταμίευση;
Τα επιτόκια έχουν ισχυρή επίδραση τόσο στον δανεισμό όσο και στην αποταμίευση στην Κύπρο:
- Για τους δανειολήπτες: Όταν τα επιτόκια ανεβαίνουν, η λήψη δανείων γίνεται ακριβότερη, οι μηνιαίες αποπληρωμές αυξάνονται, κάτι που μπορεί να ασκήσει πρόσθετη πίεση στον οικογενειακό προϋπολογισμό και να επιβραδύνει τον δανεισμό για κατοικίες ή επιχειρήσεις.
- Για τους αποταμιευτές: Τα υψηλότερα επιτόκια ανταμείβουν τους αποταμιευτές με καλύτερες αποδόσεις στους αποταμιευτικούς λογαριασμούς και στους Λογαριασμούς Προθεσμιακών Καταθέσεων, καθιστώντας την παραδοσιακή αποταμίευση πιο ελκυστική. Αντίθετα, όταν τα επιτόκια στις καταθέσεις μειώνονται, η ελκυστικότητα της αποταμίευσης μειώνεται και ωθεί κάποιον να αναζητήσει εναλλακτικές επενδύσεις.
Αυτή η δυναμική σημαίνει ότι η αύξηση των επιτοκίων τείνει να ενθαρρύνει την αποταμίευση και να αποθαρρύνει τον υπερβολικό δανεισμό, ενώ τα χαμηλότερα επιτόκια ενισχύουν τον δανεισμό, αλλά προσφέρουν στους αποταμιευτές μικρότερες αποδόσεις για τα χρήματά τους.
Πώς ωφελούνται οι αποταμιευτικοί λογαριασμοί από τις αλλαγές των επιτοκίων;
Οι αποταμιευτικοί λογαριασμοί επωφελούνται από τις αλλαγές των επιτοκίων προσαρμόζοντας τις αποδόσεις που κερδίζεις στο κεφάλαιο που έχει κατατεθεί.
Όταν τα επιτόκια αυξάνονται, οι τράπεζες συνήθως αυξάνουν το ποσοστό που καταβάλλεται στους αποταμιευτικούς λογαριασμούς. Αυτό σημαίνει ότι οι καταθέτες βλέπουν ψηλότερες αποδόσεις στα χρήματά τους, ιδιαίτερα για μεγαλύτερες καταθέσεις ή προϊόντα αποταμίευσης μακράς διάρκειας, όπως οι λογαριασμοί προθεσμιακών καταθέσεων. Αντίθετα, όταν τα επιτόκια μειώνονται, οι αποδόσεις από τους αποταμιευτικούς λογαριασμούς μειώνονται.
Συνολικά, οι αλλαγές επιτοκίων επιτρέπουν στους καταθέτες να επωφελούνται από ψηλότερα κέρδη κατά τις περιόδους αύξησης των επιτοκίων, αλλά οι αποδόσεις μειώνονται όταν τα επιτόκια μειώνονται, καθιστώντας τη ευελιξία και την επιλογή του λογαριασμού σημαντικές για τη μέγιστη απόδοση εισοδήματος.
